Is crowdfunding een serieus alternatief van financiering naast reguliere investeringen en leningen bij banken? In de lente uitgave 2013 van Banking Review schreef oprichter en CEO WEBclusive Ronald Kleverlaan een artikel over de relatie van het fenomeen crowdfunding met banken. Lees hieronder het artikel of download deze via Banking Review.

Alternatief

Crowdfunding is een van de meest succesvolle en snelst groeiende vormen van alternatieve financiering. Alleen al in 2012 werd er voor ca. $3 miljard opgehaald voor 2,5 miljoen projecten. Wat is crowdfunding nu eigenlijk? En wat maakt een crowdfunding campagne nu wel of niet succesvol? Meer dan 2 miljoen mensen hebben het afgelopen jaar via het online platform Kickstarter $300 miljoen geïnvesteerd in creatieve projecten. Dit is twee keer het Amerikaanse overheidsbudget voor cultuur. Het peer-to-peer leningenplatform Lending Club verwerkte als intermediair de afgelopen jaren al meer dan $1 miljard aan leningen. Gaan crowdplatformen de banken overbodig maken?

 

 

 

Sociaal kapitaal

Crowdfunding is het financieren van een specifiek project door een groep mensen. Het is eigenlijk iets wat de mensheid al eeuwen doet, dus waarom groeit de aandacht hiervoor nu zo sterk? Het belangrijkste verschil is dat het met social media makkelijker wordt om je ‘weak ties’ te informeren over en te betrekken bij je project en dat online betalingsoplossingen het mogelijk maken om relatief eenvoudig kleine investeringen te doen. Dat een groep mensen voor de financiering van een project zorgt, betekent echter niet dat het een willekeurige verzameling ‘donateurs’ is. Het grootste misverstand bij crowdfunding is dat de investeringen of donaties van een anoniem publiek komen. De kracht ligt juist in het feit dat de investeringen uit het (privé en zakelijke) netwerk komen van de initiatiefnemer(s). Via een crowdfunding campagne wordt het sociale kapitaal van een initiatiefnemer omgezet in financieel kapitaal. Door de persoonlijke banden tussen de initiatiefnemer(s) en de investeerders is er een belangrijke mate van vertrouwen aanwezig dat als ‘onderpand’ kan dienen. Uiteindelijk kunnen de investeerders ook meer dan alleen financiën inbrengen en bijvoorbeeld meedenken bij uitdagingen. Doordat crowdfunding gekoppeld is aan het persoonlijke netwerk van de initiatiefnemers, komt fraude weinig voor. Er is natuurlijk wel altijd een risico dat projecten niet succesvol zijn. Hierbij is het belangrijk voor de initiatiefnemers om open en transparant te communiceren met de investeerders, vooral ook omdat de persoonlijke relaties op het spel staan.

 

Verschillende vormen

Crowdfunding kan op vele manier ingezet worden.  Van eenvoudige donaties voor goede doelen tot investeringen in bedrijven. Bij donation-based crowdfunding worden donaties ingezameld voor een project, waarbij de donateur geen tegenprestatie verwacht. Vaak worden dit soort projecten gestart door non-profit organisaties, die dit gebruiken als aanvulling op bestaande vormen van fondsenwerving. De meerwaarde voor de donateurs is dat ze (in tegenstelling tot andere donaties aan goede doelen) zelf exact kunnen kiezen naar welk project hun donatie gaat. Reward-based crowdfunding wordt voornamelijk gebruikt voor projecten waar de donateur een tegenprestatie kan ontvangen. Door verschillende tegenprestaties (rewards) is het mogelijk om voor kleine en grote donateurs een passende tegenprestatie te leveren. Hierdoor is de gemiddelde donatie vijf keer zo hoog als bij donation-based crowdfunding.

Voor (startende) bedrijven is pre-sales crowdfunding een interessante manier om door voorverkoop financiering op te halen voor de ontwikkeling van een product of dienst. Het is gelijk een goede manier van marktonderzoek om te zien of er wel vraag is naar je product of dienst. Lending-based crowdfunding is een direct alternatief voor een bancaire lening. In plaats van het bedrag van één organisatie te lenen, wordt de lening verdeeld over een grote groep individuen. Vaak is het mogelijk om als ondernemer een scherpere rente af te spreken. Ook de personen die de lening uitzetten, ontvangen een hogere rente dan op een spaarrekening.Investeerders die willen investeren in ondernemers, kunnen gebruik maken van equity-based crowdfunding. Tot voor kort was het alleen mogelijk voor informal investors of venture capitalists om te investeren in deze bedrijven, maar via crowdfunding kunnen nu ook kleine investeerders instappen.

Betrokkenheid

Als crowdfunding alleen wordt gebruikt om geld op te halen, kan het niet altijd rendabel zijn. Het biedt daarentegen een groot aantal extra voordelen. Als er gebruik gemaakt wordt van een pre-sales crowdfunding campagne, dan is direct zichtbaar of de ondernemer de juiste doelgroep weet te bereiken en of ze interesse hebben in het product. Dit is de ultieme vorm van marktonderzoek, waarbij klanten door bij te dragen aan de campagne direct aangeven of ze het product willen hebben of niet. Wanneer er niet voldoende opgehaald wordt om de productie op te starten, dan heeft het publiek er blijkbaar geen geld voor over, of de ondernemer kan de doelgroep niet bereiken met de juiste boodschap. In beide gevallen is het niet verstandig om de investering te doen in de ontwikkeling van het product. Als een groep van honderd mensen de opstart of doorstart van een bedrijf mogelijk heeft gemaakt via een crowdfunding campagne, dan voelt deze groep zich mede-eigenaar van het bedrijf. Bij een equity crowdfunding campagne hebben ze zelfs aandelen. Deze mensen zijn vanaf dat moment ambassadeurs van het bedrijf en onderdeel van de marketing. Ze zullen dit in hun eigen netwerken gaan uitdragen en de diensten en producten gaan promoten. Bij alle vormen van crowdfunding voelen de deelnemers een sterke betrokkenheid bij het initiatief. Bij sommige (sociale) projecten is deze betrokkenheid nog belangrijker dan het bedrag dat er wordt opgehaald.

Return on involvement

Waarom doet iemand mee aan een crowdfunding campagne? In eerste instantie omdat hij het de initiatiefnemer of het project gunt. Dit is een belangrijk element bij crowdfunding. Om de kans op een bijdrage te vergroten, is het belangrijk om te weten wat de persoon terug verwacht. Hierin zijn drie uitersten te onderscheiden: social, material en financial return.

Social return: mensen die in deze categorie vallen, willen eigenlijk niets terug ontvangen voor hun bijdrage. Het ‘goede gevoel’ dat ze er aan overhouden is eigenlijk wel voldoende. Je ziet dat dit veel speelt in de non-profit sector en bij goede doelen. Hier wordt dan ook vaak donation-based crowdfunding toegepast.

Material return: mensen leveren een bijdrage, omdat ze het belangrijk vinden dat een bepaald product (of dienst) wordt gerealiseerd. Daarom verwachten zij ook dit product als tegenprestatie te ontvangen. In de pure vorm hebben we het hierbij over pre-sales crowdfunding. Wanneer er een tegenprestatie geleverd wordt die van (veel) minder waarde is dan de donatie, dan wordt dit reward-based crowdfunding genoemd.

Financial return: Een laatste belangrijke reden om mee te doen, kan het behalen van financieel rendement zijn. Dit kan in de vorm van rente op een lening (lending-based crowdfunding), of rendement op een investering in aandelen (equity-based crowdfunding). Leningen zonder rente (0 procent) worden social lending genoemd.

Succesvol crowdfunden

Meer dan de helft van de crowdfunding projecten zijn niet succesvol. Voor een succesvolle crowdfunding campagne zijn namelijk een aantal elementen cruciaal: een duidelijk verhaal, urgentie, kennis van de doelgroep en veel tijd.

Duidelijk verhaal: Als een ziekenhuis 20.000 euro op wil halen om een deel van de overheadkosten te financieren, zal dit niet zo snel gaan werken. Wanneer ze echter aangeven dat er 20.000 euro nodig is voor de verbouwing van de familiekamer op de kinderafdeling, dan is de kans op succes een stuk groter, zeker als er wordt uitgelegd waar de 20.000 euro voor nodig is (inrichting, tv, speeltjes, computer, etc).

Authentiek: Mensen geven graag aan mensen. Het is belangrijk dat de persoon met de grootste passie voor het initiatief het project ook zelf gaat uitvoeren. Een campagne zal niet succesvol zijn met een anonieme marketingmedewerker. Een ouder die dit heeft meegemaakt of een kinderarts die er gepassioneerd over kan vertellen, is essentieel voor het slagen van de campagne.

Urgentie: Een deadline haalt mensen over de streep. Wanneer de verbouwing van de familiekamer niet doorgaat als het geld niet binnen twee maanden opgehaald wordt, dan haalt dit extra mensen over de streep om alsnog een donatie te doen. Ook werkt het extra motiverend voor de mensen die het geld ophalen.

Kennis van de doelgroep: Het is niet nodig om een landelijke campagne of aandacht in de nationale media voor je project te krijgen. Microtargetting is veel succesvoller. Denk heel goed na over de groepen die zouden willen bijdragen en benader ze met een gericht aanbod. Denk hierbij aan de ‘return on involvement’. Je start in je directe kring (vrienden, familie, relaties, klanten) en hier moet je 25-35 procent van je doelbedrag op kunnen halen. Doe dit zo persoonlijk mogelijk. Ga daarna pas ruimer communiceren over je project. Uiteindelijk zijn 200 ouders van kinderen die in het ziekenhuis gelegen hebben en een bijdrage van 100 euro leveren al voldoende om het totale bedrag op te halen.

Het kost veel tijd: Crowdfunding is geen oplossing om makkelijk geld op te halen. Het is hard werken en het kost erg veel tijd. Daarentegen levert het veel meer op dan geld alleen. Niet alleen is het een goede marketing- aanpak om meer bekendheid voor je project of organisatie te genereren, ook kan het goed gebruikt worden als marktonderzoek of er wel vraag naar je product of dienst is. Ook kun je meer betrokkenheid creëren.

Wet en regelgeving

Omdat crowdfunding het aanbieden van een financieel product is, valt het onder de bestaande wet- en regelgeving van de AFM en DNB. Dit betekend o.a. dat geldstromen gescheiden moeten worden (bijvoorbeeld door een derdengeldenrekening), advies en bemiddeling gescheiden moet zijn en een crowdfunding platform in sommige gevallen vergunningsplichtig is. Een crowdfunding platform dat leningen of obligaties wil verstrekken, heeft bijvoorbeeld al snel te maken met de Wet Opvorderbare Gelden (WFT 3:5), waarvoor een vergunning verplicht is. Ook is het niet mogelijk om meer dan 2,5 miljoen euro per campagne op te halen. Op dit moment hebben de meeste platformen contact gezocht met de AFM en een vrijstelling gekregen. De verwachting is dat de komende jaren specifiekere regelgeving gaat komen voor de diverse vormen van crowdfunding.

‘Bij crowdfunding wordt het sociale kapitaal van een initiatiefnemer omgezet in financieel kapitaal’

Trends en ontwikkelingen

De eerste crowdfunding campagnes werden 15 jaar geleden opgestart door artiesten die hun fans om donaties vroegen. Sinds 2003 zijn de eerste crowdfunding platformen actief, die de juridische en administratieve zaken gingen regelen. Dit waren organisaties die binnen een bepaalde markt (muziek, cultuur, bedrijfsfinanciering, sport) een overkoepelend platform neer gingen zetten. Het bekendste voorbeeld hiervan is Kickstarter.com uit Amerika, waar al meer dan $500 miljoen is opgehaald, of Voordekunst.nl uit Nederland.

De volgende generatie crowdfunding platformen worden opgestart door organisaties die al een eigen achterban hebben. Op deze manier kunnen bijvoorbeeld goede doelen hun eigen achterban oproepen om hen te steunen. Ook (lokale) overheden zien de mogelijkheden om de burgerparticipatie te verhogen door het gezamenlijk financieren van buurtprojecten. Een goed voorbeeld hiervan in Nederland is Voorjebuurt.nl. Maar ook banken en  ‘venture capitalists’ gaan hun netwerk faciliteren om crowdfunding in te zetten om een deel van de financiering op te halen. Zie bijvoorbeeld OnePlanetCrowd.com.

Conclusie

Als crowdfunding goed wordt ingezet, is het voor ondernemers, non-profit organisaties of overheden een goede manier om financiering op te halen voor een project of bedrijf. Het is daarbij echter wel belangrijk dat de organisaties die dit faciliteren onder de juiste juridische en organisatorische randvoorwaarden vallen en dat de initiatiefnemer zich kwetsbaar op kan stellen om het project in het eigen netwerk aan te bieden.

 

WEBclusive
About The Author
Tasso Heijnen is een crowdfunding enthousiast. Hij inspireert graag anderen door de kracht van crowdfunding te laten zien. Dit doet hij zowel online als offline. Daarom volgt hij alles wat met crowdfunding, online, tech, fondsenwerving en marketing te maken heeft. Regelmatig publiceert hij op dit blog, maar is daarnaast ook te volgen via Twitter @tassoheijnen. Aan 'ouderwetse' e-mail doet hij ook: t.heijnen@webclusive.com.

There are no comments yet, but you can be the first



Comments are closed.

Recent Posts